Green Bond คืออะไร? รู้จักหุ้นกู้รักษ์โลกที่น่าลงทุน

Green Bond คือ ตราสารหนี้ที่ออกโดยภาครัฐหรือบริษัทเอกชน เพื่อระดมทุนนำไปใช้ในโครงการที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์และรักษาสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะ เช่น โครงการพลังงานสะอาด การบำบัดน้ำเสีย หรืออาคารประหยัดพลังงาน

ในปัจจุบันที่เทรนด์การลงทุนแบบยั่งยืนหรือ ESG (Environmental, Social, and Governance) กำลังมาแรง ทำให้ green bond ได้รับความสนใจอย่างมากจากนักลงทุนทั่วโลก บทความนี้อธิบายว่าแนวคิดนี้ทำงานอย่างไร แตกต่างจากหุ้นกู้ทั่วไปตรงไหน รวมถึงเจาะลึกความเสี่ยงที่รายย่อยต้องระวังครับ

⚠️ หมายเหตุ: การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นได้ ผลตอบแทนหรือผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นเครื่องยืนยันผลตอบแทนในอนาคต ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจลงทุน บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลสำหรับการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การชี้แนะหรือแนะนำลงทุนครับ

Green Bond คืออะไร?

Green Bond คือตราสารหนี้ประเภทหนึ่งที่มีกลไกพื้นฐานเหมือนการกู้ยืมเงินทั่วไป แต่มีการกำหนดเงื่อนไขสำคัญไว้ว่า ผู้ออกตราสารจะต้องนำเงินที่ได้ไปใช้ในโครงการเพื่อสิ่งแวดล้อมเท่านั้น

กลไกการระดมทุนเพื่อสิ่งแวดล้อม

กลไกการทำงานของหุ้นกู้ประเภทนี้ไม่ได้ซับซ้อนไปกว่าตราสารหนี้ปกติ เมื่อบริษัทหรือรัฐบาลต้องการเงินทุนไปสร้างโครงการรักษ์โลก พวกเขาจะออกตราสารหนี้มาขายให้กับนักลงทุน นักลงทุนที่ซื้อจะอยู่ในฐานะ “เจ้าหนี้” และได้รับผลตอบแทนในรูปแบบของดอกเบี้ยอย่างสม่ำเสมอตามระยะเวลาที่กำหนด เมื่อครบกำหนดไถ่ถอน ก็จะได้รับเงินต้นคืนเต็มจำนวน

สิ่งที่แตกต่างคือขั้นตอนการตรวจสอบ (Verification) โครงการที่จะนำเงินไปใช้ต้องผ่านการประเมินจากหน่วยงานอิสระภายนอก (Second Party Opinion) เพื่อรับรองว่าโครงการนั้นสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมได้จริงตามมาตรฐานสากล

ทำไมบริษัทใหญ่ถึงนิยมออกหุ้นกู้ประเภทนี้?

Green Bond คือ ทางเลือกที่ช่วยให้บริษัทขนาดใหญ่เข้าถึงฐานนักลงทุนกลุ่ม ESG ได้กว้างขึ้น บริษัทขนาดใหญ่และองค์กรระดับประเทศนิยมออกหุ้นกู้เพื่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น เพราะนอกจากจะได้เงินทุนไปใช้ในโครงการแล้ว ยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับองค์กรในด้านความรับผิดชอบต่อสังคม

นอกจากนี้ ตลาดตราสารหนี้สีเขียวยังเป็นที่จับตามองของกองทุนขนาดใหญ่ระดับโลกที่มีนโยบายบังคับให้ต้องแบ่งสัดส่วนเงินไปลงทุนในสินทรัพย์ ESG ทำให้บริษัทผู้ออกหุ้นกู้สามารถเข้าถึงฐานนักลงทุนกลุ่มใหม่ ๆ ได้กว้างขึ้นกว่าการออกหุ้นกู้ทั่วไป

Green Bond ต่างจากหุ้นกู้ปกติยังไง?

Green Bond ต่างจากหุ้นกู้ปกติยังไง คำตอบคือความแตกต่างที่สำคัญที่สุดอยู่ที่ “วัตถุประสงค์การใช้เงิน” และ “ความโปร่งใสในการรายงานผล”

วัตถุประสงค์การใช้เงินที่ชัดเจน

หุ้นกู้ปกติมักจะระดมทุนเพื่อนำไปใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียนในบริษัท ชำระหนี้เดิม หรือขยายกิจการทั่วไป ซึ่งผู้ลงทุนอาจไม่ทราบแน่ชัดว่าเงินถูกนำไปใช้อะไรบ้างในแต่ละวัน

แต่สำหรับหุ้นกู้รักษ์โลก ผู้ออกจะต้องระบุโครงการที่จะนำเงินไปใช้อย่างชัดเจนตั้งแต่ในหนังสือชี้ชวน และต้องมีการจัดทำรายงานประจำปีเพื่ออัปเดตความคืบหน้าของโครงการให้นักลงทุนทราบเสมอว่าเงินถูกนำไปใช้ตรงตามวัตถุประสงค์หรือไม่

ผลตอบแทนเทียบกับหุ้นกู้ทั่วไป

ในด้านผลตอบแทน หุ้นกู้เพื่อสิ่งแวดล้อมมักจะให้อัตราดอกเบี้ยที่ใกล้เคียงกับหุ้นกู้ปกติของบริษัทที่มีอันดับความน่าเชื่อถือระดับเดียวกัน อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีที่ความต้องการซื้อมีสูงมาก อาจเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “Greenium” (Green Premium) ซึ่งผู้ออกสามารถกดอัตราดอกเบี้ยให้ต่ำกว่าหุ้นกู้ปกติได้เล็กน้อย ทำให้นักลงทุนอาจได้รับผลตอบแทนลดลงนิดหน่อยแลกกับการได้สนับสนุนสิ่งแวดล้อม

ความเสี่ยงของ Green Bond คืออะไร?

Green Bond คือ เครื่องมือการลงทุนที่ยังคงมีความเสี่ยงทางการเงินไม่ต่างจากตราสารหนี้ทั่วไป แม้จะมีวัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมก็ตาม ความเสี่ยงของ Green Bond คือสิ่งที่นักลงทุนมักมองข้ามเพราะหลงเชื่อในคำว่า “รักษ์โลก” แต่แท้จริงแล้วตราสารหนี้ประเภทนี้ยังคงมีความเสี่ยงทางการเงินเช่นเดียวกับตราสารหนี้ทั่วไป และมีความเสี่ยงเฉพาะตัวที่ต้องระวังเพิ่มเติม

ความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ (Default Risk)

แม้ว่าโครงการจะดีต่อสิ่งแวดล้อมแค่ไหน แต่ถ้าบริษัทผู้ออกตราสารประสบปัญหาขาดทุนหรือขาดสภาพคล่องทางการเงิน นักลงทุนก็มีความเสี่ยงที่จะไม่ได้รับดอกเบี้ยหรือเงินต้นคืน (Default Risk) ดังนั้น ความสามารถในการชำระหนี้จึงขึ้นอยู่กับฐานะทางการเงินของบริษัทโดยรวม ไม่ใช่แค่ความสำเร็จของโครงการสีเขียวเท่านั้น

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องในการซื้อขาย

ตลาดรองสำหรับซื้อขายหุ้นกู้รักษ์โลกก่อนครบกำหนดยังมีขนาดเล็กและมีสภาพคล่องจำกัด หากนักลงทุนต้องการใช้เงินด่วนและต้องการขายตราสารหนี้ทิ้ง อาจหาผู้รับซื้อได้ยาก หรืออาจต้องยอมขายในราคาที่ต่ำกว่ามูลค่าที่ตราไว้ (ขาดทุนเงินต้น)

ปัญหา Greenwashing (การฟอกเขียว) ที่ต้องระวัง

นี่คือความเสี่ยงเฉพาะตัวที่รายย่อยมักตกเป็นเหยื่อ Greenwashing หรือ “การฟอกเขียว” คือการที่บริษัทออกหุ้นกู้โดยอ้างว่าเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อสร้างภาพลักษณ์และดึงดูดเงินลงทุน แต่ในความเป็นจริง มาตรฐานของโครงการอาจไม่ได้ช่วยสิ่งแวดล้อมได้มากนัก หรือบริษัทอาจแอบนำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์โดยที่รายย่อยตรวจสอบได้ยาก

Green Bond ในไทยมีไหม และซื้อที่ไหน?

Green Bond คือ ทางเลือกการลงทุนที่กำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นในตลาดไทย ทั้งจากฝั่งรัฐบาลและบริษัทเอกชนขนาดใหญ่ที่ต้องการเดินหน้าสู่ความยั่งยืน

ภาพรวมตลาด Green Bond ในไทย

ตลาดตราสารหนี้สีเขียวในไทยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงาน ก.ล.ต. ซึ่งมีการออกเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลที่ชัดเจนเพื่อรองรับการระดมทุนประเภทนี้ ทำให้มูลค่าการออกตราสารหนี้เพื่อความยั่งยืนในไทยเติบโตอย่างก้าวกระโดดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ตัวอย่างโครงการที่ระดมทุน

บริษัทและหน่วยงานในไทยที่เคยออกตราสารหนี้ประเภทนี้มักเป็นกลุ่มธุรกิจพลังงานและโครงสร้างพื้นฐาน เช่น หุ้นกู้เพื่ออนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของ ปตท. (PTT) ที่นำเงินไปลงทุนในป่าไม้ หรือบริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ (BEM) ที่นำเงินไปใช้กับโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน เช่น หุ้นกู้เพื่ออนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของ ปตท. (PTT) ที่นำเงินไปลงทุนในโครงการปลูกป่าและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม (ได้รับการรับรองจาก Climate Bonds Initiative เป็นครั้งแรกของโลกในสาขาอนุรักษ์ป่าไม้) หรือหุ้นกู้ยั่งยืน (Sustainability Bond) ของบริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ (BEM) ที่นำเงินไปใช้กับโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน รวมถึงพันธบัตรรัฐบาลเพื่อความยั่งยืนด้วย

Green Bond ซื้อที่ไหนได้บ้างสำหรับรายย่อย

การลงทุนสำหรับรายย่อยสามารถทำได้หลายช่องทาง:

• ช่วงเสนอขายครั้งแรก (IPO): มักเปิดให้จองซื้อผ่านแอปพลิเคชันของธนาคารพาณิชย์ หรือติดต่อผ่านบริษัทหลักทรัพย์ที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดจำหน่าย
• แอปพลิเคชันของรัฐ: หากเป็นพันธบัตรรัฐบาลเพื่อความยั่งยืน มักจะเปิดให้จองซื้อผ่านแอปพลิเคชัน “เป๋าตัง” ของธนาคารกรุงไทย
• กองทุนรวม: หากไม่อยากเลือกหุ้นกู้รายตัว สามารถลงทุนผ่านกองทุนรวมที่มีนโยบายลงทุนในตราสารหนี้ ESG ซึ่งจะช่วยกระจายความเสี่ยงได้ดีกว่า

คำถามที่พบบ่อย

green bond คืออะไร เหมาะกับใคร?

คือตราสารหนี้ที่ระดมทุนเพื่อโครงการรักษ์โลกโดยเฉพาะ เหมาะกับนักลงทุนที่รับความเสี่ยงได้ในระดับปานกลาง ต้องการรับผลตอบแทนเป็นดอกเบี้ยสม่ำเสมอ และต้องการมีส่วนร่วมในการสนับสนุนโครงการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมไปพร้อม ๆ กับการลงทุน

ซื้อหุ้นกู้รักษ์โลกแล้วได้ลดหย่อนภาษีไหม?

ปัจจุบันในประเทศไทย การซื้อหุ้นกู้เพื่อสิ่งแวดล้อมโดยตรงยังไม่ได้รับสิทธิประโยชน์ในการลดหย่อนภาษีสำหรับบุคคลธรรมดา ดอกเบี้ยที่ได้รับยังคงต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% ตามหลักเกณฑ์ทั่วไปของประมวลรัษฎากร

ดอกเบี้ยของหุ้นกู้ประเภทนี้จ่ายยังไง?

การจ่ายดอกเบี้ยจะเหมือนกับหุ้นกู้ปกติทุกประการ โดยทั่วไปมักจะจ่ายดอกเบี้ยทุก ๆ 3 เดือน หรือ 6 เดือนตามที่ระบุไว้ในหนังสือชี้ชวน และจะคืนเงินต้นทั้งหมดในวันที่ตราสารครบกำหนดอายุ

สรุป Green Bond คืออะไร

Green Bond ถือเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือทางการเงินที่น่าสนใจ เพราะไม่เพียงแต่ให้ผลตอบแทนสม่ำเสมอเหมือนหุ้นกู้ปกติ แต่ยังช่วยให้นักลงทุนได้มีส่วนร่วมในการรักษาสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ผู้ลงทุนยังคงต้องพิจารณาฐานะทางการเงินของบริษัทผู้ออก และระวังปัญหาการฟอกเขียว (Greenwashing) อย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจเสมอ

สำหรับใครที่ยังเป็นมือใหม่และอยากเข้าใจภาพรวมการกู้ยืมเงินของบริษัทเอกชนให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น แนะนำให้อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ หุ้นกู้คืออะไร ครับ

⚠️ คำเตือนความเสี่ยง: การลงทุนทุกประเภทมีความเสี่ยง รวมถึงความเสี่ยงที่อาจสูญเสียเงินต้นทั้งหมด ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้เป็นเครื่องยืนยันผลตอบแทนในอนาคต บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำการลงทุนส่วนบุคคล ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลและทำความเข้าใจความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้ง

บทความนี้จัดทำโดยทีมงาน Gotradehere โดยใช้เครื่องมือ AI ช่วยประมวลผลข้อมูลและร่างเนื้อหาเบื้องต้น และผ่านการตรวจทานความถูกต้องโดยทีมบรรณาธิการก่อนเผยแพร่