ROE คืออะไร? เจาะลึกอัตราส่วนการเงินสำคัญที่นักลงทุนต้องรู้

การเลือกสินทรัพย์หรือหุ้นเพื่อการลงทุน นอกจากการพิจารณาจากแนวโน้มราคาและปัจจัยภายนอกแล้ว การประเมินความสามารถในการทำกำไรของบริษัทก็เป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม นักลงทุนมือใหม่หลายคนมักจะติดอยู่กับการดูแค่ยอดขายหรือกำไรสุทธิที่เป็นตัวเลขกลม ๆ แต่ในความเป็นจริงแล้ว การจะบอกว่าบริษัทนั้น “เก่ง” หรือไม่ ต้องเทียบกำไรที่ทำได้กับจำนวนเงินทุนที่ใช้ไปเสมอ และนี่คือบทบาทของอัตราส่วนทางการเงินที่เรียกว่า ROE ครับ

บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจว่า ROE คืออะไร มีวิธีคำนวณและนำไปวิเคราะห์ในการเลือกสินทรัพย์หรือหุ้นอย่างไร พร้อมข้อควรระวังเพื่อไม่ให้คุณตกหลุมพรางทางตัวเลขที่อาจเกิดขึ้นในการลงทุนจริง

⚠️ หมายเหตุ: การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นได้ และผลตอบแทนหรือข้อมูลในอดีตไม่ได้เป็นเครื่องยืนยันผลลัพธ์ในอนาคต ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจลงทุน บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลสำหรับการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การชี้แนะหรือแนะนำลงทุนครับ 

ROE คืออะไร?

ROE ย่อมาจาก Return on Equity คือ อัตราส่วนทางการเงินที่วัด “อัตราผลตอบแทนจากส่วนของผู้ถือหุ้น” เพื่อแสดงให้เห็นว่าบริษัทมีความสามารถในการนำเงินทุนของเจ้าของ (หรือผู้ถือหุ้น) ไปบริหารเพื่อให้เกิดกำไรสุทธิกลับคืนมาได้คิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์

หากจะอธิบายให้เข้าใจง่ายที่สุด ให้ลองจินตนาการว่าหากคุณและเพื่อนร่วมทุนกันเปิดบริษัทด้วยเงินรวม 100 บาท (ส่วนของผู้ถือหุ้น) ผ่านไป 1 ปี บริษัทของคุณสามารถทำกำไรสุทธิกลับมาได้ 15 บาท นั่นหมายความว่าบริษัทนี้มีค่า ROE เท่ากับ 15% ยิ่งตัวเลขนี้สูงขึ้น ก็สะท้อนว่าผู้บริหารมีความสามารถในการนำเงินของเจ้าของไปสร้างผลตอบแทนได้มีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่านั้นครับ

ในการคำนวณหาค่า ROE จะใช้สูตรทางการเงินมาตรฐานดังนี้:

ROE = กำไรสุทธิ (Net Income) / ส่วนของผู้ถือหุ้น (Equity) × 100

• กำไรสุทธิ (Net Income): คือ ผลกำไรที่แท้จริงของบริษัทหลังจากหักค่าใช้จ่าย ต้นทุนขาย ดอกเบี้ย และภาษีทั้งหมดออกเรียบร้อยแล้วในรอบปีนั้น ๆ
• ส่วนของผู้ถือหุ้น (Equity): คือ สินทรัพย์ทั้งหมดของบริษัทหักด้วยหนี้สินทั้งหมด หรือเรียกง่าย ๆ ว่า “ทุนเรือนหุ้นและกำไรสะสม” ซึ่งเป็นส่วนที่เป็นของเจ้าของบริษัทอย่างแท้จริง

ROE สูงหมายความว่าอะไร?

คำถามที่นักลงทุนมักสงสัยกันบ่อย ๆ คือ ROE สูงหมายความว่าอะไร และควรสูงเท่าไหร่ถึงจะเรียกว่าดี ในมุมมองทั่วไป ตัวเลข ROE ที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ หรือรักษาระดับได้ดีอย่างสม่ำเสมอ หมายความว่าบริษัทนั้นมีศักยภาพในการแข่งขันสูง

ผู้บริหารมีประสิทธิภาพในการจัดสรรเงินทุน และมีโอกาสที่บริษัทจะเติบโตได้ดีโดยไม่ต้องพึ่งพาการเพิ่มทุนจากผู้ถือหุ้นบ่อย ๆ

โดยทั่วไปแล้ว ในหมู่นักลงทุนสายปัจจัยพื้นฐาน (Value Investing) มักจะมองหาบริษัทที่มีค่า ROE มากกว่า 12% ถึง 15% ขึ้นไปอย่างต่อเนื่อง เป็นเวลา 3–5 ปีติดต่อกัน เพราะเป็นเกณฑ์ที่นักลงทุนกลุ่มนี้มักใช้ประกอบการพิจารณา โดยมองว่าเป็นระดับที่มีแนวโน้มสร้างผลตอบแทนชนะอัตราเงินเฟ้อและสูงกว่าอัตราดอกเบี้ยเงินฝากหรือหุ้นกู้ชั้นดีในตลาดได้ค่อนข้างมาก

การใช้ ROE วิเคราะห์หุ้น และข้อควรระวัง

แม้ว่าอัตราส่วนนี้จะเป็นตัวเลขที่ดูสวยงามและใช้งานง่าย แต่ในการนำ ROE วิเคราะห์หุ้น จริงในตลาดการเงิน มี 3 ปัจจัยสำคัญและข้อควรระวังที่คุณต้องคำนวณและพิจารณาร่วมด้วย เพื่อป้องกันไม่ให้ตกหลุมพรางทางบัญชีครับ:

1. เปรียบเทียบเฉพาะในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกันเท่านั้น

ธรรมชาติของแต่ละอุตสาหกรรมใช้เงินทุนและสินทรัพย์ไม่เท่ากัน เช่น หุ้นกลุ่มเทคโนโลยีหรือแพลตฟอร์มออนไลน์ มักจะมีส่วนของผู้ถือหุ้นต่ำเพราะไม่ต้องสร้างโรงงานขนาดใหญ่ ทำให้ค่า ROE มักจะสูงตามธรรมชาติ ในทางกลับกัน หุ้นกลุ่มสาธารณูปโภค พลังงาน หรือหุ้นกู้โครงสร้างพื้นฐาน ต้องใช้เงินทุนมหาศาลในการก่อสร้าง ทำให้อัตราส่วน ROE อาจจะดูต่ำกว่า ดังนั้น การวิเคราะห์ ROE ที่ถูกต้องคือต้องเทียบกับหุ้นตัวอื่นที่อยู่ในกลุ่มธุรกิจเดียวกันเท่านั้นครับ

2. กับดักหนี้สินที่ซ่อนอยู่ (Leverage Trap)

นี่คือข้อควรระวังที่สำคัญที่สุด จากสูตรคำนวณ ROE = กำไรสุทธิ (Net Income) / ส่วนของผู้ถือหุ้น (Equity) × 100 ค่า ROE จะพุ่งสูงขึ้นได้จาก 2 กรณี คือบริษัททำกำไรได้มากขึ้น หรือ “ส่วนของผู้ถือหุ้นลดลง”

หากบริษัทหนึ่งเลือกที่จะขยายธุรกิจโดยการกู้เงินหรือออกหุ้นกู้จำนวนมากแทนการใช้เงินทุนตัวเอง (สินทรัพย์เพิ่มจากการก่อหนี้ แต่ทุนเท่าเดิม) จะทำให้ “ส่วนของผู้ถือหุ้น” มีสัดส่วนที่เล็กลงเมื่อเทียบกับสินทรัพย์รวม ส่งผลให้ค่า ROE พุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด ทั้งที่ความจริงแล้วบริษัทมีความเสี่ยงทางการเงินที่สูงขึ้นมาก

ดังนั้น นักลงทุนจำเป็นต้องเช็กอัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น (D/E Ratio) ควบคู่ไปด้วยเสมอ

3. ตรวจสอบกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน

บางบริษัทมีตัวเลขกำไรสุทธิในงบการเงินและค่า ROE ที่สูงมาก แต่เมื่อไปดูเงินสดจริงกลับไม่มี เพราะเป็นการรับรู้รายได้ทางบัญชีที่ยังเก็บเงินไม่ได้ (ลูกหนี้การค้าสูง) หากกำไรสุทธิไม่ได้ถูกเปลี่ยนเป็นกระแสเงินสดจริง บริษัทก็อาจจะขาดสภาพคล่องและมีความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้หรือหุ้นกู้ได้ในอนาคต

คำถามที่พบบ่อย

ROE คืออะไร?

ROE (Return on Equity) หรือ อัตราผลตอบแทนจากส่วนของผู้ถือหุ้น คือ อัตราส่วนทางการเงินที่ใช้วัดความสามารถของบริษัทในการนำเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไปสร้างผลกำไร

สูตรคำนวณ ROE คืออะไร?

สูตรคำ คือ ROE = กำไรสุทธิ (Net Income) / ส่วนของผู้ถือหุ้น (Equity) × 100 

ค่า ROE สูง ดีไหม?

โดยทั่วไป ค่า ROE (Return on Equity) ที่สูงถือว่าดี เพราะแสดงว่าบริษัทมีความสามารถในการนำเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไปสร้างกำไรสุทธิได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่นักลงทุนควรตรวจสอบที่มาของความสูงนั้นด้วย เนื่องจากบางครั้งอาจไม่ใช่สัญญาณที่ดีเสมอไป

สรุปเกี่ยวกับ ROE คืออะไร?

ROE (Return on Equity) เป็นอัตราส่วนทางการเงินที่มีประสิทธิภาพสูงในการวัดความสามารถของผู้บริหารในการนำเงินทุนของผู้ถือหุ้นไปสร้างกำไร ตัวเลข ROE ที่สูงและสม่ำเสมอสะท้อนถึงความแข็งแกร่งของธุรกิจ แต่อย่างไรก็ตาม ห้ามวิเคราะห์ตัวเลขนี้อย่างโดดเดี่ยวโดยเด็ดขาด นักลงทุนควรตรวจสอบระดับหนี้สิน (D/E Ratio) ความสม่ำเสมอของกำไร และเปรียบเทียบภายในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกัน เพื่อหาหุ้นหรือสินทรัพย์ที่มีการเติบโตที่ปลอดภัยและยั่งยืนอย่างแท้จริงครับ

⚠️ คำเตือนความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุน: การลงทุนทุกประเภทมีความเสี่ยงและอาจทำให้สูญเสียเงินต้นทั้งหมดหรือบางส่วนได้ ตัวชี้วัดทางการเงินในบทความนี้เป็นเพียงเครื่องมือประกอบการวิเคราะห์เบื้องต้น ไม่ใช่การรับประกันผลตอบแทนหรือความปลอดภัยของเงินลงทุนแต่อย่างใด ผลการดำเนินงานหรือข้อมูลในอดีตของบริษัทไม่ได้เป็นเครื่องยืนยันผลลัพธ์ในอนาคต ปัจจัยภายนอก เช่น สภาวะเศรษฐกิจ นโยบายดอกเบี้ย และความผันผวนของตลาด ล้วนส่งผลต่อผลตอบแทนจริงที่นักลงทุนจะได้รับ

ดังนั้น ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้าน ทำความเข้าใจความเสี่ยงในทุกมิติ และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้ง บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำการลงทุนส่วนบุคคลแต่อย่างใด  

หมายเหตุ: ทีมงาน Gotradehere เป็นผู้เขียนบทความนี้ โดยใช้เครื่องมือ AI ช่วยในกระบวนการสร้างเนื้อหาบางส่วน และทีมบรรณาธิการได้ตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหาก่อนเผยแพร่แล้ว 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: Setinvestnow